گزارش از برگزاری اسپیس توسط سازمان «باسک» درباره وضعیت “ایران و بلوچستان” با حضور ناصر بلیدهای دبیرکل حزب مردم بلوچستان و چند فعال سیاسی و حقوق بشری بلوچستان
به گزارش حزب مردم بلوچستان امروز شنبه ۲۳ اسفند ماه ۱۴۰۴ یک نشست صوتی (اسپیس) در شبکه اجتماعی X (Twitter) به همت سازمان باسک که متشکل از فعالان حقوق بشر در بلوچستان شرقی و غربی است برگزار شد. در این برنامه شماری از فعالان سیاسی و مدنی بلوچ از جمله ناصر بلیدهای، دبیرکل حزب مردم بلوچستان حضور داشتند و درباره تحولات جاری در ایران و پیامدهای احتمالی آن برای بلوچستان گفتوگو کردند.
در این نشست، ناصر بلیدهای درباره «وضعیت کنونی ایران و تأثیر احتمالی آن بر بلوچستان غربی» سخنرانی کرد. وی با اشاره به شرایط سیاسی سالهای اخیر در ایران گفت که فشارهای داخلی و خارجی، از جمله اعتراضات گسترده اجتماعی در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، شکافهای عمیقی را در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور آشکار کرده است. به گفته او، در این میان جامعه بلوچ نیز با برگزاری اعتراضات گسترده بهویژه در زاهدان نقش قابل توجهی در این جنبش ایفا کرد و این اعتراضات از پایدارترین حرکتهای اعتراضی آن دوره به شمار میرفت.
بلیدهای در ادامه با اشاره به افزایش تنشهای ژئوپولیتیکی و فشارهای منطقهای علیه جمهوری اسلامی ایران گفت که در صورت تضعیف دولت مرکزی، مناطقی با هویت ملی قوی مانند بلوچستان ممکن است شاهد افزایش مطالبات سیاسی برای خودگردانی، حقوق بیشتر یا اصلاحات ساختاری باشند. او تأکید کرد که آینده این روند تا حد زیادی به راهبرد و تصمیم بازیگران مختلف در جامعه بلوچ بستگی دارد.
دبیرکل حزب مردم بلوچستان در بخش دیگری از سخنان خود به تنوع جریانهای سیاسی و اجتماعی در میان جامعه بلوچ پرداخت و گفت واکنش به «ستم ملی» در میان بخشهای مختلف جامعه یکسان نیست و به همین دلیل بازیگران مختلفی با رویکردهای متفاوت در صحنه سیاسی بلوچستان فعالیت میکنند. به گفته او، بخشی از این جریانها در قالب جامعه مدنی فعالیت دارند و تمرکز آنها بر مطالبات حقوق مدنی، کرامت انسانی و مشارکت سیاسی در چارچوب ایران است و روشهای مسالمتآمیز و جلب توجه افکار عمومی جهانی را دنبال میکنند.
بلیدهای همچنین به دیدگاه برخی سازمانهای سیاسی بلوچ اشاره کرد که از ایجاد ساختار فدرال در ایران حمایت میکنند. او گفت حزب مردم بلوچستان معتقد است ایران کشوری چندملیتی است و ساختار سیاسی متمرکز نمیتواند پاسخگوی تنوع ملی و فرهنگی آن باشد. به گفته وی، در یک نظام فدرال دموکراتیک، ایران به عنوان یک کشور واحد باقی میماند اما مناطقی مانند بلوچستان میتوانند در زمینه اداره محلی، سیاستهای اقتصادی، زبان و فرهنگ اختیارات گستردهتری داشته باشند. او افزود چنین مدلی ممکن است نسبت به طرحهای جداییطلبانه، از نظر داخلی و بینالمللی شانس پذیرش بیشتری داشته باشد.
وی در ادامه به وجود جریانهای استقلالطلب در میان برخی گروههای بلوچ نیز اشاره کرد و گفت برخی سازمانها خواهان استقلال بلوچستان غربی از ایران یا حتی استقلال دو بخش بلوچستان در ایران و پاکستان هستند. با این حال او تأکید کرد که چنین رویکردهایی با موانع جدی ژئوپولیتیکی روبهرو است و نظام بینالمللی معمولاً بر حفظ مرزهای موجود و تمامیت ارضی کشورها تأکید دارد.
بلیدهای در بخش دیگری از سخنان خود تجربه سیاسی کردها در منطقه را به عنوان نمونهای قابل بررسی مطرح کرد و گفت تحولات کردستان سوریه نشان داد که فشارهای منطقهای و مخالفت برخی دولتها میتواند بر سرنوشت جنبشهای ملی تأثیر تعیینکننده بگذارد. به گفته او، این تجربه نشان میدهد که مشروعیت بینالمللی و در نظر گرفتن ملاحظات ژئوپولیتیکی نقش مهمی در موفقیت یا شکست جنبشهای سیاسی دارند.
دبیرکل حزب مردم بلوچستان در پایان تأکید کرد که آینده بلوچستان غربی تا حد زیادی به نحوه عمل بازیگران بلوچ، میزان انسجام داخلی و توانایی آنها در حفظ مشروعیت بینالمللی بستگی دارد. او افزود در شرایطی که ایران کشوری چندملیتی شامل فارسها، بلوچها، کردها، عربها، ترکهای آذری، ترکمنها و لرها است، مدلهایی مبتنی بر تقسیم قدرت و خودگردانی مناطق میتواند راهکاری واقعبینانهتر برای حل مسئله ملیتها در ایران باشد.
